Τα φάρμακα τύπου Ozempic μειώνουν την κατανάλωση αλκοόλ, δείχνει νέα κλινική μελέτη

Το Ozempic, ένα φάρμακο που έχει γίνει ευρέως γνωστό για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας και του διαβήτη, φαίνεται να έχει και μια διαφορετική πιθανή χρήση: να βοηθά ανθρώπους με διαταραχή χρήσης αλκοόλ να περιορίσουν την κατανάλωσή τους. Νέα τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή δείχνει ότι η από του στόματος σεμαγλουτίδη δεν μείωσε σημαντικά την επιθυμία για αλκοόλ σε μια συγκεκριμένη εργαστηριακή δοκιμασία, συνδέθηκε όμως με λιγότερες ημέρες βαριάς κατανάλωσης και μικρότερη ποσότητα αλκοόλ κάθε φορά που οι συμμετέχοντες έπιναν.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο American Journal of Psychiatry, εξέτασε για πρώτη φορά την από του στόματος μορφή της σεμαγλουτίδης σε ανθρώπους που αναζητούσαν ενεργά βοήθεια για τη διαταραχή χρήσης αλκοόλ. Πρόκειται για μια σημαντική λεπτομέρεια, καθώς οι άνθρωποι που αναζητούν θεραπεία συνήθως αντιμετωπίζουν πιο σοβαρό πρόβλημα από εκείνους που συμμετέχουν σε μελέτες χωρίς να επιδιώκουν να μειώσουν το ποτό τους.

Πώς διεξήχθη η μελέτη

Η μελέτη πραγματοποιήθηκε με τη συνδρομή 50 ενηλίκων με μέτρια έως σοβαρή διαταραχή χρήσης αλκοόλ, οι οποίοι στο σύνολό τους είχαν σχετικά υψηλή κατανάλωση πριν από την έναρξη της έρευνας και είχαν δηλώσει ότι ήθελαν να μειώσουν ή να σταματήσουν το ποτό. Οι ερευνητές τους χώρισαν τυχαία σε δύο ομάδες. Η μία έλαβε σεμαγλουτίδη σε μορφή χαπιού, αρχικά σε δόση 3 mg την ημέρα για τέσσερις εβδομάδες και στη συνέχεια 7 mg την ημέρα για άλλες τέσσερις. Η δεύτερη ομάδα έλαβε εικονικό φάρμακο. Ούτε οι συμμετέχοντες ούτε οι ερευνητές γνώριζαν ποιος ανήκε σε κάθε ομάδα.

Η θεραπεία διήρκεσε οκτώ εβδομάδες. Οι ερευνητές κατέγραφαν την κατανάλωση αλκοόλ, την επιθυμία για ποτό και τις συνέπειες που είχε το αλκοόλ στην καθημερινότητα των συμμετεχόντων. Παράλληλα τους υπέβαλαν σε μια εργαστηριακή δοκιμασία κατά την οποία έβλεπαν, κρατούσαν και μύριζαν το ποτό της επιλογής τους χωρίς να μπορούν να το καταναλώσουν. Στη συνέχεια αξιολογούσαν πόσο έντονη ήταν η επιθυμία τους να πιουν. Το συγκεκριμένο τεστ χρησιμοποιείται για να εξεταστεί πόσο έντονα αντιδρά κάποιος στα ερεθίσματα που συνδέονται με το αλκοόλ. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν επίσης ερωτηματολόγια για να καταγράψουν την επιθυμία για αλκοόλ στην καθημερινή ζωή και τις αρνητικές συνέπειες της κατανάλωσης.

Λιγότερες ημέρες βαριάς κατανάλωσης

Το βασικό εύρημα ήταν κάπως πιο σύνθετο. Η βασική μέτρηση της μελέτης ήταν το πόσο έντονη ήταν η επιθυμία για αλκοόλ μετά την έκθεση στο σχετικό ερέθισμα. Σε αυτή τη συγκεκριμένη μέτρηση δεν βρέθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά ανάμεσα στη σεμαγλουτίδη και το εικονικό φάρμακο.

Ωστόσο, όταν οι ερευνητές εξέτασαν άλλες μετρήσεις, εμφανίστηκαν σαφέστερες διαφορές.

Κατά τις τελευταίες τέσσερις εβδομάδες της θεραπείας, όσοι έλαβαν σεμαγλουτίδη είχαν σημαντικά λιγότερες ημέρες βαριάς κατανάλωσης αλκοόλ σε σύγκριση με την ομάδα του εικονικού φαρμάκου. Επίσης, τις ημέρες που έπιναν, κατανάλωναν κατά μέσο όρο μικρότερη ποσότητα αλκοόλ.

Αντίθετα, δεν υπήρξε σαφής διαφορά στον συνολικό αριθμό των ημερών κατά τις οποίες οι συμμετέχοντες έπιναν. Με άλλα λόγια, η σεμαγλουτίδη δεν φαίνεται να οδήγησε απαραίτητα στο να σταματήσουν να πίνουν. Το όφελος φάνηκε περισσότερο στο πόσο έπιναν και στο πόσο συχνά έφταναν σε επίπεδα βαριάς κατανάλωσης.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τους ερευνητές, επειδή πολλοί άνθρωποι που αναζητούν θεραπεία για τη διαταραχή χρήσης αλκοόλ δεν έχουν ως πρώτο στόχο την πλήρη αποχή. Μπορεί να επιδιώκουν αρχικά μια σημαντική μείωση της κατανάλωσης και των προβλημάτων που αυτή προκαλεί.

Η μελέτη έδειξε επίσης μείωση της επιθυμίας για αλκοόλ όταν αυτή αξιολογήθηκε με διαφορετικό ερωτηματολόγιο, καθώς και χαμηλότερη επιθυμία για ποτό στην καθημερινότητα. Παράλληλα, οι συμμετέχοντες που έλαβαν σεμαγλουτίδη ανέφεραν μεγαλύτερη μείωση των αρνητικών συνεπειών που σχετίζονταν με το αλκοόλ.

Σε ένα ακόμη εύρημα, περισσότεροι άνθρωποι στην ομάδα της σεμαγλουτίδης παρουσίασαν βελτίωση κατά τουλάχιστον ένα επίπεδο στην κατηγορία κινδύνου που χρησιμοποιεί ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας για την κατανάλωση αλκοόλ. Ωστόσο, το αποτέλεσμα αυτό δεν παρέμεινε στατιστικά σημαντικό όταν οι ερευνητές έλαβαν υπόψη τους συμμετέχοντες που εγκατέλειψαν νωρίς τη μελέτη.

Γιατί μπορεί να επηρεάζει και το αλκοόλ;

Η σεμαγλουτίδη ανήκει σε μια κατηγορία φαρμάκων που μιμούνται τη δράση μιας ορμόνης του οργανισμού, της GLP-1, η οποία συμμετέχει μεταξύ άλλων στη ρύθμιση του σακχάρου και του αισθήματος κορεσμού. Οι επιστήμονες εστίασαν σε αυτή την ορμόνη, δεδομένου ότι οι υποδοχείς της GLP-1 υπάρχουν και σε περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την ανταμοιβή και την παρακίνηση. Αυτό δημιουργεί την πιθανότητα τα φάρμακα αυτά να επηρεάζουν όχι μόνο την όρεξη για φαγητό, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος ανταποκρίνεται σε άλλες ανταμείβουσες ουσίες, μεταξύ των οποίων το αλκοόλ.

Προηγούμενες μελέτες σε ζώα, αλλά και παρατηρητικές μελέτες σε ανθρώπους, είχαν ήδη δώσει ενδείξεις ότι τα φάρμακα της συγκεκριμένης κατηγορίας μπορεί να συνδέονται με μικρότερη κατανάλωση αλκοόλ. Μια προηγούμενη τυχαιοποιημένη μελέτη είχε επίσης δείξει ενθαρρυντικά αποτελέσματα με ενέσιμη σεμαγλουτίδη, αλλά είχε εξετάσει ανθρώπους με λιγότερο σοβαρή διαταραχή χρήσης αλκοόλ, οι οποίοι δεν αναζητούσαν απαραίτητα θεραπεία. Η νέα μελέτη έρχεται να προσθέσει στοιχεία ότι το αποτέλεσμα μπορεί να εμφανίζεται και σε ανθρώπους με σοβαρότερο πρόβλημα και οι οποίοι θέλουν ενεργά να περιορίσουν την κατανάλωσή τους.

Ένα ενδιαφέρον εύρημα ήταν επίσης ότι μεταξύ των 11 συμμετεχόντων που έκαναν χρήση κάνναβης, όσοι έλαβαν σεμαγλουτίδη ανέφεραν λιγότερες ημέρες χρήσης κατά τη διάρκεια της μελέτης. Το αποτέλεσμα αυτό ήταν διερευνητικό και ο αριθμός των συμμετεχόντων ήταν πολύ μικρός, επομένως χρειάζεται πολύ μεγαλύτερη έρευνα για να διαπιστωθεί αν πρόκειται για πραγματική επίδραση.

Η σημασία της μελέτης

Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι η μελέτη δεν αποδεικνύει πως η σεμαγλουτίδη αποτελεί ήδη θεραπεία για τη διαταραχή χρήσης αλκοόλ. Το δείγμα ήταν μικρό, μόλις 50 άνθρωποι, ενώ η θεραπεία διήρκεσε μόνο οκτώ εβδομάδες. Επιπλέον, οι περισσότεροι συμμετέχοντες ήταν λευκοί, όλοι είχαν αυξημένο σωματικό βάρος και είχαν επιλεγεί μεταξύ άλλων με βάση την έντονη επιθυμία τους για αλκοόλ.

Αν τα αποτελέσματα επιβεβαιωθούν σε μεγαλύτερες δοκιμές, η σεμαγλουτίδη και άλλα φάρμακα της ίδιας κατηγορίας θα μπορούσαν στο μέλλον να αποτελέσουν μια νέα επιλογή για ανθρώπους που δυσκολεύονται να ελέγξουν την κατανάλωση αλκοόλ.